We krijgen in de komende jaren te maken met een enorme piek aan renovatie- en vernieuwingsprojecten op het gebied van infrastructuur. Gemeentes staan voor een grote opgave: gaan we vernieuwen of renoveren? Welke projecten krijgen voorrang? Waar begin je? En hoe ga je om met deze piek? Door verder te kijken dan je eigen team, maak je een volledige inventarisatie, kun je beter prioriteren en efficiënter te werk gaan.
Net na de oorlog kwam er veel geld vrij voor de wederopbouw van Nederland. Er werden massaal wegen, bruggen en viaducten aangelegd. Over het mogelijk vernieuwen of renoveren van de objecten, werd nog niet uitgebreid nagedacht. In tegendeel zelfs: in de jaren daarna werden beheerders en assetmanagers veelal wegbezuinigd. Kennis ging verloren en wanneer er nieuwe beheerders aangenomen werden, was er geen goede overdracht. Waar begin je dan als beheerder als er weinig inzicht is?
Het is belangrijk om in kaart te brengen welke assets er zijn in je gemeente én wat de staat van deze assets is. Op basis daarvan ga je prioriteiten stellen. Dit klinkt eenvoudig, maar vaak zijn verschillende assets verdeeld over verschillende teams en verschillende organisaties. Dit maakt het lastig om een goed eenduidig beeld van het infrastructuurvraagstuk te krijgen.
Wat ook niet bijdraagt aan het inzichtelijk maken van het vraagstuk, is dat door de jaren heen sommige objecten tussen wal en schip zijn geraakt. Dat wil zeggen dat ze in geen enkel portfolio zijn opgenomen, waardoor de staat van de objecten en de verantwoordelijkheid voor wie wat moet beheren, onduidelijk zijn.
Wanneer de assets in beeld zijn, de staat ervan is vastgesteld en de restlevensduur is bepaald, moet er geprioriteerd worden. Het is belangrijk om in deze fase goed te kijken of renovatie- of vernieuwingsklussen gecombineerd kunnen worden. Staat het vervangen van een riolering in een bepaalde wijk op de eerste plek, maar staat deze opdracht in twee andere wijken op plaats 4 en plaats 8 in de prioriteitenlijst, dan kan het voordeliger en efficiënter uitpakken om de projecten samen te voegen, en te kiezen voor een programmatische aanpak.
Projecten samentrekken in een programma kan niet alleen prijstechnisch interessant zijn, je kunt hiermee zorgen voor een efficiëntieslag. Momenteel is het beheer van gelijksoortige objecten vaak verspreid over meerdere teams, maar door deze assets in één programma op te nemen, hoeft het wiel binnen elk team niet steeds opnieuw uitgevonden te worden. Bijkomend voordeel is dat je de kennis over de teams heen waarborgt, en kun je samen een gestructureerd plan ontwikkelen en toepassen op toekomstige projecten.
De betrokken marktpartijen hebben ditzelfde voordeel. Ze kunnen de leerpunten uit de eerste vervangingsprojecten toepassen op de volgende projecten binnen het programma. Je bewerkstelligt een continue verbetering voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer.
In de voorbereiding van vervanging- en renovatieprojecten kun je de prio’s en de ruwe omvang van het project goed beschrijven. De volgende stap is om dit project naar de markt te brengen. Maar hoe zet je een programma als dit goed op de markt? En hoe weet je of je niet te veel risico loopt met in de aanbesteding? De eerste gedachte is wellicht om de aanbesteding volledig uit te schrijven, deze op de markt te zetten en vervolgens de opdracht te gunnen aan de partij met de meest voordelige inschrijving.
Echter, door de complexiteit van projecten en door het wegstromen (technische) kennis bij de gemeente, worden marktpartijen uitgedaagd om in de aanbestedingsfase mee te denken over het project. Dit kan bijvoorbeeld volgens de contractvoorwaarden van de UAV-GC.
Een goede ontwikkeling, mits de opdrachtgever de juiste kennis heeft om te controleren op de technische en budgettaire haalbaarheid van het project. Gelukkig zijn er marktpartijen die daarbij kunnen ondersteunen.
Naast het contracteren van een uitvoerende partij, is het evenzo belangrijk om andere marktpartijen in een eerder stadium te betrekken in het proces. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verschillende partijen voor kabels en leidingen. We zien geregeld dat zij pas vlak voor de uitvoeringsfase worden betrokken. Omdat hun planningen vaak overvol zijn, komt jouw project dan onderop te stapel. Door deze partijen ook op tijd te informeren, kunnen ze in hun langetermijnplanning rekening houden met het programma en staan ze klaar wanneer de plannen zijn goedgekeurd en de uitvoeringsfase kan beginnen.
Al met al lopen we gedurende het vervangen en renoveren van objecten tegen veel uitdagingen aan. Naast het bekende achterstallige onderhoud, is er vaak geen compleet portfolio, zijn de prioriteiten niet helder, zijn assets verdeeld over verschillende afdelingen, hebben we te maken met arbeidstekorten en worden marktpartijen niet op tijd betrokken, waardoor projecten uitlopen.
Maar, als we team- en afdelingsoverstijgend denken en werken, een goede inventarisatie en prioritering vastleggen in een portfolio, programmatisch werken en uitvoerende partijen eerder laten meedenken zodat opdrachtgever en opdrachtnemer samen kunnen formuleren wat de meest efficiënte aanpak is, kunnen er al een hoop objecten weer aan de standaarden voldoen. Deze manier van werken: een integrale benadering van de volledige programmatische opgave, is nu nodig, zodat Nederland niet op slot raakt en we met plezier gebruik kunnen blijven maken van onze infrastructuur.
